Pismo Senatorów ws. organizacji wyborów uzupełniających

Udostępniamy Państwu treść pisma, które grupa Senatorek i Senatorów wystosowała do Przewodniczącego Uczelnianej Komisji Wyborczej, dr. hab. Konrada Meusa, prof. UKEN oraz do p.o. Rektora, dr. hab. Wojciecha Bąka, prof. UKEN, przekazując je równocześnie do wiadomości członków Senatu UKEN, Rady Uczelni oraz Pani Wiceminister Marii Mrówczyńskiej.

Sygnatariusze pisma wyrażają zaniepokojenie bezczynnością UKW oraz p.o. Rektora w zakresie organizacji wyborów uzupełniających do Kolegium Elektorów oraz na funkcję rektora, mimo bezwględnego obowiązku ich organizacji, wynikającego bezpośrednio z ustawy oraz z przepisów wewnątrzuczelnianych. Przytoczone pisma z Ministerstwa Nauki i Szkolnictwa Wyższego jednoznacznie potwierdzają stanowisko Senatorów (są one załączone — tutaj w postaci linków — pod podpisami Senatrorek i Senatorów). W jednym z tych pism czytamy:

powierzenie zadań rektora osobie pełniącej obowiązki wynika z okoliczności nadzwyczajnych ściśle określonych ustawą i ma charakter incydentalny oraz tymczasowy. 

W innym piśmie Pani Wiceminister stwierdza, że UKW jest właściwa, aby podjąć określone działania w zakresie swoich kompetencji związane z inicjowaniem procedury wyborczej po odwołaniu rektora UKEN [podkr. nasze], a dalej wskazuje na rolę p.o. Rektora:

W zaistniałej sytuacji to pełniący obowiązki Rektora UKEN we współdziałaniu z pozostałymi organami i gremiami UKEN w ramach przypisanych im kompetencji jest właściwy celem zapewnienia warunków dla przeprowadzenia wyborów uzupełniających.

W związku z powyższym Senatorki i Senatorowie domagają się od prof. Meusa i prof. Bąka podjęcia pilnych działań w celu uzupełnienia składu Kolegium Elektorów oraz przeprowadzenia wyborów uzupełniających na funkcję Rektora UKEN najpóźniej do końca 2026 roku.

Kraków, 10 czerwca 2026 r.

Szanowni Panowie:

dr hab. Wojciech Bąk, prof. UKEN
p.o. Rektora UKEN w Krakowie

dr hab. Konrad Meus, prof. UKEN
Przewodniczący Uczelnianej Komisji Wyborczej

 

Wniosek w sprawie niezwłocznego uzupełnienia składu Kolegium Elektorów UKEN

Szanowni Państwo,

my, niżej podpisani senatorowie Uniwersytetu Komisji Edukacji Narodowej w Krakowie, działając jako członkowie Senatu, zwracamy się o:

• niezwłoczne podjęcie działań zmierzających do ustalenia aktualnego składu Kolegium Elektorów UKEN oraz przeprowadzenia wyborów uzupełniających (najpóźniej do końca października 2026 r.) wszędzie tam, gdzie powstały wakaty;
• niezwłoczne przygotowanie i wdrożenie zmian w Statucie UKEN (najpóźniej do końca października 2026 r.), które umożliwią przeprowadzenie uczciwego i transparentnego procesu wyborczego;
• niezwłoczne ustanowienie szczegółowego harmonogramu wyborczego w celu wyboru rektora w bieżącej kadencji;
• przeprowadzenie w najbliższym możliwym terminie (najpóźniej do końca 2026 r.) wyborów uzupełniających na funkcję Rektora UKEN zgodnie z harmonogramem wyborczym.

Zgodnie ze stanowiskiem MNiSW powierzenie zadań rektora osobie pełniącej obowiązki wynika z okoliczności nadzwyczajnych ściśle określonych ustawą i ma charakter incydentalny oraz tymczasowy. Dalsze nieuzasadnione odwlekanie przeprowadzenia wyborów na funkcję rektora może rodzić wątpliwości co do jego zgodności z obowiązującymi przepisami prawa.

Pełniący obowiązki rektora Uniwersytetu Komisji Edukacji Narodowej w Krakowie dr hab. Wojciech Bąk w dniu 20 marca 2026 r. otrzymał do wiadomości pismo Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 19 marca 2026 r., skierowane do Przewodniczącego Rady Uczelni Uniwersytetu Komisji Edukacji Narodowej w Krakowie, informujące o wydaniu decyzji nr 1/0251.2.2025 Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 4 marca 2026 r. utrzymującej w mocy decyzję własną, z dnia 13 czerwca 2025 r. nr 1/6015.15.2025 w sprawie odwołania prof. dr. hab. Piotra Borka z funkcji rektora Uniwersytetu Komisji Edukacji Narodowej w Krakowie. To oznacza, że władze uczelni od tego momentu wiedziały, iż wystąpiła okoliczność wymagająca podjęcia wszelkich kroków, by wybory nowego rektora na okres do końca kadencji odbyły się najszybciej, jak to jest możliwe; takie samo stanowisko w odniesieniu do konieczności jak najszybszego przeprowadzenia wyborów uzupełniających na funkcję rektora przyjmuje też Ministerstwo Nauki i Szkolnictwa Wyższego w piśmie DSW-WPN.6015.41.2026.MD z dnia 19 maja br. do p. o. Rektora UKEN dr. hab. Wojciecha Bąka: wybory uzupełniające na funkcję rektora powinny być przeprowadzone bez zbędnej zwłoki.

Jak ponadto podkreśla Ministerstwo Nauki i Szkolnictwa Wyższego w piśmie DSW-WPN.6015.40.2026.BPT z 5 czerwca 2026 r., decyzja o odwołaniu prof. Piotra Borka z funkcji Rektora ma charakter ostateczny, a wniesienie skargi do sądu administracyjnego na akt administracyjny nie wstrzymuje wykonania tego aktu. Tym samym wniesienie skargi do sądu administracyjnego nie wstrzymuje również obowiązku niezwłocznego przeprowadzenia wyborów na funkcję rektora UKEN. Zgodnie z ww. pismem, inicjowanie procedury wyborczej po odwołaniu rektora UKEN oraz przeprowadzenie wyborów uzupełniających na rektora należy do obowiązków Uczelnianej Komisji Wyborczej, natomiast rektor jest organem odpowiedzialnym za zapewnianie wykonywania przepisów obowiązujących w uczelni:

W zaistniałej sytuacji to pełniący obowiązki Rektora UKEN we współdziałaniu z pozostałymi organami i gremiami UKEN w ramach przypisanych im kompetencji jest właściwy celem zapewnienia warunków dla przeprowadzenia wyborów uzupełniających.

Kluczowym krokiem w tym procesie jest wymagane Statutem UKEN (a w zaistniałych okolicznościach także i ustawą PSWiN ze względu na brak reprezentacji studentów i doktorantów w tym gremium) uzupełnienie składu Kolegium Elektorów.

Z posiadanych przez nas informacji wynika, że obecny skład Kolegium Elektorów UKEN nie jest pełny. Powstały wakaty co najmniej w części okręgów wyborczych. Nie przesądzamy w tym piśmie ich dokładnej liczby ani szczegółowego rozmieszczenia, ponieważ ustalenie tych danych należy do właściwych komisji wyborczych. Sam fakt zaistnienia wakatów wymaga jednak podjęcia odpowiednich czynności, zwłaszcza że wymaga tego Statut UKEN (§ 111 ust. 5), a obowiązujący Regulamin wyborów elektorów określa podział mandatów między okręgi wyborcze (punkt 12, tabela 3) i przypisuje każdemu okręgowi wyborczemu na sztywno określoną liczbę mandatów. Z tych właśnie powodów nie ulega wątpliwości, że przed wyborami rektora należy uzupełnić powstałe wakaty elektorskie do wartości liczbowych określonych w regulaminie.

Według posiadanych przez nas informacji istnieją poważne przesłanki wskazujące, że w aktualnym składzie Kolegium Elektorów może brakować  przedstawicieli studentów i doktorantów. Wniosek taki można wyprowadzić z następujących przesłanek:

1. zgodnie z § 34b Regulaminu Samorządu studentów „[e]lektorzy wybierani są na 2-letnią kadencję”;
2. zgodnie z Uchwałą nr 1.25.01.2024 Senatu Uniwersytetu Komisji Edukacji Narodowej w Krakowie z dnia 25 stycznia 2024 roku kadencja obecnego Kolegium Elektorów rozpoczęła się w dniu 26 lutego 2024 r.)

Jest to szczególnie istotne, ponieważ reprezentacja tej części społeczności akademickiej jest wymagana przez ustawę Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce i to w proporcji nie mniejszej niż 20 procent składu Kolegium Elektorów (art. 25 ust. 1). Brak reprezentacji tych grup oznacza, że istotna część wspólnoty akademickiej nie uczestniczyłaby wbrew wymaganiom ustawowym i statutowym (§ 113 ust. 4) w pracach ciała mającego kluczowe znaczenie dla procedury wyboru nowego Rektora na okres do końca trwającej kadencji – procedury wymaganej na mocy ustawy PSWiN w przypadku odwołania rektora uczelni przez Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego na podstawie art. 432 ust. 5 tejże ustawy (w takiej sytuacji stosuje się art. 24 ust. 7 ww. ustawy odpowiednio).

Zgodnie z art. 24 ust. 2 pkt 1 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce rektora uczelni publicznej wybiera kolegium Elektorów. Kolegium Elektorów nie jest więc ciałem fakultatywnym ani pomocniczym, lecz ustawowo wskazanym podmiotem właściwym do wyboru rektora uczelni publicznej.

Zgodnie z § 111 ust. 5 Statutu UKEN wybory uzupełniające zarządza się, jeśli do końca kadencji pozostało więcej niż sześć miesięcy. Przepis ten znajduje się w Dziale X Statutu UKEN, w rozdziale „Postanowienia ogólne”, dotyczącym wyborów w Uczelni. Należy zatem przyjąć, że odnosi się on również do wyborów uzupełniających do Kolegium Elektorów. W obecnym stanie faktycznym przesłanka ta jest spełniona.

Podkreślamy, że obowiązek podjęcia działań w sprawie wyborów uzupełniających do Kolegium Elektorów wynika z obecnie obowiązujących przepisów Statutu UKEN. W obecnej sytuacji szczególnego znaczenia nabiera ścisłe przestrzeganie zarówno przepisów ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce, jak i postanowień Statutu UKEN, tak aby proces wyborczy nie budził żadnych wątpliwości co do swojej legalności, transparentności i rzetelności. Prace nad zmianami Statutu motywowane zaleceniami pokontrolnymi NIK nie mogą stanowić podstawy do wstrzymywania czynności związanych z uzupełnieniem składu Kolegium Elektorów, bowiem NIK w Wystąpieniu Pokontrolnym (LKR.410.9.1.2025) wyraźnie wyszczególnia kluczowe kwestie dotyczące wyboru rektora, które nie są uregulowane w Statucie UKEN, a które powinny być w nim uregulowane; wśród nich nie pojawia się kwestia wyborów do Kolegium Elektorów:

Najwyższa Izba Kontroli nie podziela przytoczonych argumentów byłego Rektora, ponieważ postanowienia art. 34 ust. 1 pkt 1 upswn wprost wskazują, że regulacje dotyczące sposobu powoływania i odwoływania organów uczelni, w tym podmiotów uprawnionych do wskazywania kandydatów na rektora, oraz sposób organizowania wyborów do organów uczelni, powinny znaleźć się w statucie Uczelni, a nie w regulaminach wyborów. Najwyższa Izba Kontroli zwraca także uwagę, iż wbrew twierdzeniom byłego Rektora przyjęte regulaminy wyborów określały nie tylko bardzo szczegółowe kwestie techniczne, ale przede wszystkim kluczowe zasady przeprowadzenia wyborów, tj. m.in. zasady zgłaszania kandydatów na kandydatów na rektora, wskazywania kandydatów na rektora, zasady głosowania w wyborach rektora, czy też zasady i tryb wyborów do senatu, tj. uregulowania, które zgodnie z art. 34 ust. 1 pkt 1 powinny znajdować się w statucie Uczelni. Dodatkowo w regulaminie tym przyznano Senatowi Uczelni uprawnienie nie tylko do opiniowania kandydatów na kandydatów na stanowisko rektora, ale także do ich zgłaszania, pomimo że ani postanowienia upswn, ani statutu Uczelni nie dawały im takiego uprawnienia. Należy zwrócić uwagę, że w 2024 r. wykluczono z procesu wyborczego jedynego kontrkandydata dla Rektora, który uzyskał wcześniej pozytywną opinię Senatu Uczelni kierując się postanowienia regulaminu wyborów i regulaminu Rady Uczelni w kadencji 2021-2024, a nie postanowieniami statutu. Zarzuty, dotyczące m.in. nieokreślenia sposobu powoływania i odwoływania rektora Uczelni, w tym podmiotów uprawnionych do wskazywania kandydatów na rektora, były podnoszone w ramach protestów wyborczych po wyborach rektora przeprowadzonych w marcu 2024 r. oraz w piśmie skierowanym przez ówczesnego posła na Sejm RP do Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego. Pomimo tak istotnych kontrowersji dotyczących wyborów rektora, które m.in. skutkowały złożeniem 12 protestów wyborczych były Rektor nie podjął działań mających na celu zmianę statutu w tym zakresie i dostosowanie go do wymogów upswn. (akta kontroli str. 527-625).

Należy zauważyć, że NIK w powyżej zacytowanym fragmencie Wystąpienia Pokontrolnego mówi o potrzebie uregulowania kwestii organizowania wyborów do organów uczelni w Statucie, zgodnie zaś ze Statutem UKEN Kolegium Elektorów nie jest organem uczelni, a zatem nieprzeprowadzanie wyborów uzupełniających do tego gremium nie może być usprawiedliwiane koniecznością wprowadzenia zaleceń NIK zawartych w Wystąpieniu Pokontrolnym. Warto również zauważyć, że p.o rektora, dr hab. Wojciech Bąk, prof. UKEN, w odpowiedzi na Wystąpienie Pokontrolne nie zobowiązał się do wprowadzenia jakichkolwiek zmian regulacji dotyczących wyborów do Kolegium Elektorów, a jedynie do polecenia Rektorskiej Komisji ds. Statutu opracowani[a] i procedowani[a] zmian Statutu mających na celu określenie w Statucie Uczelni sposobu powoływania i odwoływania rektora oraz członków senatu. Uczelnia dołoży starań, aby zmiana Statutu w przedmiotowej kwestii weszła w życie w możliwie najszybszym terminie.

Zgodnie z § 109 ust. 7 Statutu UKEN do zadań i kompetencji Uczelnianej Komisji Wyborczej należy między innymi ustalenie kalendarza wyborczego, opracowanie regulaminów wyborczych, opracowanie propozycji podziału mandatów na poszczególne okręgi wyborcze przy wyborach elektorów w wyborach Rektora, organizacja i przeprowadzenie wyborów Rektora, organizacja i przeprowadzenie wyborów elektorów w wyborach Rektora w grupie pracowników niebędących nauczycielami akademickimi, nadzór nad komisjami wyborczymi.

Zgodnie natomiast z § 109 ust. 8 Statutu UKEN do zadań i kompetencji Wydziałowej Komisji Wyborczej należy między innymi ustalenie kalendarza wyborczego elektorów do wyborów Rektora w grupach pracowników badawczo-dydaktycznych i badawczych oraz organizacja i przeprowadzenie tych wyborów.

Należy również przypomnieć, że zgodnie z § 109 ust. 11 Statutu UKEN komisje wyborcze działają niezależnie. Oznacza to, że nie działają one na polecenie organów Uczelni ani innych podmiotów. Z tego powodu brak podjęcia działań w sprawie wyborów uzupełniających do Kolegium Elektorów nie może być tłumaczony brakiem polecenia ze strony p.o. Rektora, Senatu albo innych organów Uczelni. To właściwe komisje wyborcze powinny zainicjować i przeprowadzić czynności wyborcze wynikające z ich statutowych kompetencji.

Pismo kierujemy także do p.o. Rektora UKEN, ponieważ zgodnie z art. 23 ust. 2 pkt 11 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce do zadań rektora należy zapewnianie wykonywania przepisów obowiązujących w uczelni. Analogicznie § 17 pkt 25 Statutu UKEN stanowi, że do zadań Rektora należy zapewnienie wykonywania przepisów obowiązujących w Uczelni. Nie oznacza to ingerencji w niezależność komisji wyborczych, lecz obowiązek zapewnienia, aby przepisy obowiązujące w Uczelni były rzeczywiście wykonywane.

W związku z powyższym wnosimy o:

• niezwłoczne podjęcie działań zmierzających do ustalenia aktualnego składu Kolegium Elektorów UKEN oraz przeprowadzenia wyborów uzupełniających (najpóźniej do końca października 2026 r.) wszędzie tam, gdzie powstały wakaty;
• niezwłoczne przygotowanie i wdrożenie zmian w Statucie UKEN (najpóźniej do końca października 2026 r.), które umożliwią przeprowadzenie uczciwego i transparentnego procesu wyborczego;
• niezwłoczne ustanowienie szczegółowego harmonogramu wyborczego w celu wyboru rektora w bieżącej kadencji;
• przeprowadzenie w najbliższym możliwym terminie (najpóźniej do końca 2026 r.) wyborów uzupełniających na funkcję Rektora UKEN zgodnie z harmonogramem wyborczym.

W celu uzupełnienia składu Kolegium Elektorów należy w trybie pilnym:

1. ustalić aktualny skład Kolegium Elektorów UKEN;
2. wskazać, w których okręgach wyborczych powstały wakaty;
3. ustalić, czy w Kolegium Elektorów są obecnie reprezentowani studenci i doktoranci, a w przypadku braku takiej reprezentacji – podjąć działania zmierzające do jej przywrócenia zgodnie z obowiązującymi przepisami;
4. zwrócić się do właściwych komisji wyborczych o podjęcie czynności należących do ich statutowych obowiązków, w tym o stwierdzenie wygaśnięcia mandatów, jeżeli takie wygaśnięcia nastąpiły;
5. przedstawić Senatowi UKEN informację o aktualnym składzie Kolegium Elektorów oraz o istniejących wakatach;
6. ogłosić kalendarz wyborów uzupełniających oraz zasady zgłaszania kandydatów;
7. bezzwłoczne zarządzić i przeprowadzić wybory uzupełniające do Kolegium Elektorów UKEN w okręgach, w których stwierdzono wakaty.

Wnosimy o pisemną odpowiedź na niniejszy wniosek w terminie 7 dni od dnia jego doręczenia.

Sprawa ma charakter pilny, ponieważ dotyczy prawidłowego funkcjonowania Kolegium Elektorów jako ustawowo wskazanego podmiotu właściwego do wyboru Rektora uczelni publicznej oraz zapewnienia reprezentacji wspólnoty akademickiej w tej procedurze.

 

Z poważaniem,

Senatorki i Senatorowie Uniwersytetu Komisji Edukacji Narodowej w Krakowie:

prof. dr hab. Małgorzata Nowakowska
dr hab. Grzegorz Krawiec, prof. UKEN
dr hab. Magdalena Roszczynialska, prof. UKEN
dr hab. Piotr Trojański, prof. UKEN
dr hab. Józef Brynkus, prof. UKEN
dr hab. Tomasz Sikora, prof. UKEN
dr hab. Kinga Łapot-Dzierwa
prof. dr hab. Małgorzata Wielek (członkini Senatu z głosem doradczym)
dr Witold Ligęza

Do wiadomości:

1. Członkinie i Członkowie Senatu UKEN
2. Członkinie i Członkowie Rady Uczelni UKEN
3. Prof. dr hab. Maria Mrówczyńska, Podsekretarz Stanu w Ministerstwie Nauki i Szkolnictwa Wyższego

Załączniki:

1. Wystąpienie Pokontrolne NIK LKR.410.9.1.2025 skierowane do dr. hab. Wojciecha Bąka p. o. Rektora Uniwersytetu Komisji Edukacji Narodowej w Krakowie

2. Odpowiedź dr. hab. Wojciecha Bąka p. o. Rektora Uniwersytetu Komisji Edukacji Narodowej w Krakowie na Wystąpienie Pokontrolne NIK LKR.410.9.1.2025

3. Pismo DSW-WPN.6015.41.2026.MD Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 19 maja 2026 r. do dr. hab. Wojciecha Bąka p. o. Rektora Uniwersytetu Komisji Edukacji Narodowej w Krakowie

4. Pismo DSW-WPN.6015.40.2026.BPT Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 05 czerwca 2026 r. do dr. hab. Piotra Trojańskiego, prof. UKEN